Dwujęzyczność dziecka – zaleta czy wada?

Dziecko uczące się jednocześnie dwóch języków podczas codziennych rozmów miesza je i popełnia błędy. To naturalne zjawisko może powodować stres. Dlatego warto zadbać o rozwój jego słownictwa i wiedzieć, kiedy i w jakim języku z dzieckiem rozmawiać.

Dwujęzyczność bardzo rzadko jest całkowicie zrównoważona. Niewiele jest osób, które w absolutnie takim samym zakresie władają jednym i drugim językiem.

Zazwyczaj jedną dziedzinę życia dominuje język pierwszy, a inną drugi. Aby utrzymać dwujęzyczność twojego dziecka, należy dbać o jej jak najbliższe zrównoważenie.

Chodzi o to, by dziecko w pełni rozwijało dwa języki. By jego komunikacja werbalna była płynna i nie przysparzała dodatkowych frustracji. Natomiast poszerzało się słownictwo i bogactwo środków wyrazu.

Strategie doboru języka

Dziecko posługuje się danym językiem w zależności gdzie jest i z kim jest. Mówi się tu o tzw. strategiach komunikowania się.

Strategia osoby

Występuje wtedy, gdy dziecko dobiera język do odbiorcy. Gdy np. język polski to język matki, w takim też języku będzie głównie prowadziło rozmowę z matką.

Z wychowawczynią z przedszkola anglojęzycznego już będzie rozmawiało po angielsku. Bez względu na to, w jakich okolicznościach się znajdzie.

Strategia miejsca

Dziecko dobiera język w zależności od miejsca, któremu ten język samo przyporządkowuje. Dom może być więc miejscem, gdzie mówi po polsku. Przedszkole zaś miejscem, gdzie dziecko mówi i bawi się po angielsku.

Strategia sytuacyjna

Pojawia się, gdy dziecko wybiera język zgodnie z sytuacją językową. I tak np. będąc w domu (środowisku polskojęzycznym) odgrywa scenki zabawowe z życia przedszkolnego w języku angielskim (język zabawy). Albo zgodnie z wprowadzoną w domu zasadą mówi tylko w jednym języku przy kolacji.

Dominacja leksykonu

Z uwagi na niezrównoważoną dwujęzyczność, zarówno w jednym jak i drugim języku występuje tzw. dominacja leksykonu. Z uwagi na tę dominację, dziecko może dobierać takie słowa, które są mu znane bez względu na to, z którego języka pochodzą. Słowa podporządkowuje myśli, którą chce przekazać.

Brakuje słowa czyli mieszanie języków

Wypowiadając się w jednym języku nagle dziecko czuje, że brak mu odpowiedniego słowa w języku, w którym prowadzi rozmowę. Co gorsza, natarczywie dochodzi do głosu jego odpowiednik w drugim języku.

Jeśli twoje dziecko wie, że rozumiesz w obu językach, pozwoli sobie na takie zamiany dość często. Jeśli jego potrzeba spontanicznej werbalnej ekspresji jest dość duża, to pomimo iż wie, że możesz nie znać jakiegoś słowa, także go użyje. Nie unikniemy takich sytuacji całkowicie.

Warto jednak właśnie wtedy skorzystać z pojawiającej się okazji na czynne rozwijanie obu języków. Możemy przecież powiedzieć: "Aha, rozumiem, że miałeś na myśli...".

Dzieci o wiele częściej mieszają języki niż dorośli, u których jest to głównie zależne od dyscypliny językowej. Dzieci nabywając świadomość językową powoli z tego "wyrastają".

Samo mieszanie języków może mieć różne formy. Niektóre z nich to: zamiana całych zdań w dłuższych wypowiedziach, zamiana wyrazów w zdaniu, użycie składni językowej jednego języka ze słownictwem drugiego. Oraz tzw. kalki językowe czyli dosłowne tłumaczenia.

Więcej zalet niż wad

Język jest spuścizną narodową danego kraju i odpowiada na potrzeby jego mieszkańców.

Jest niezmiernie dynamiczny. I tak np. w języku angielskim mamy o wiele więcej określeń na deszcz niż w języku polskim. I jak tu nie mieszać, jeśli dziś znowu pada, ale nieco inaczej.

Tego "nieco inaczej" w języku polskim już nie odnajdziemy. W języku angielskim też trudno odgadnąć, co tak naprawdę ma ktoś na myśli mówiąc "girlfriend/boyfriend" – czy to "mój chłopak/dziewczyna", czy "kolega/koleżanka". A jeśli tylko "friend", to czy to on, czy ona. Czasami bywa to bardzo ważne.

Pomimo tych wszystkich trudności warto jest dbać o czystość językową naszych dzieci. Warto skupić się na rozwijaniu obu języków, a nie tworzeniu wygodnego dla nas "miksu".

Pamiętajmy, że dwujęzyczność ma więcej zalet niż wad. U dzieci władających dwoma lub więcej językami częściej niż u jednojęzycznych obserwuje się cechy takie jak: kreatywność, większa zdolność abstrakcyjnego myślenia. Oraz łatwość przyswajania kolejnych języków obcych.